107. ถ้าท่านทำตามใจชอบ ต้องดูให้ดีเสียก่อนว่า กิเลสชอบ หรือธรรมะชอบ
ข้อความนี้คือหลักธรรมสอนใจจากท่านพุทธทาสภิกขุ (อ้างอิงจาก) ที่เตือนให้มีสติก่อนทำสิ่งใดๆ โดยต้องแยกแยะให้ได้ว่าสิ่งที่อยากทำนั้นเป็นไปเพื่อตอบสนอง "กิเลส" (ความโลภ โกรธ หลง) หรือเป็นไปเพื่อ "ธรรมะ" (ความถูกต้อง ความดีงาม) เพื่อไม่ให้ตกเป็นทาสของความอยากฝ่ายต่ำ
สาระสำคัญของข้อคิดนี้:
อย่าทำตามใจชอบเพียงอย่างเดียว: การเอาแต่ใจตนเองโดยไม่พิจารณาอาจนำไปสู่ผลเสีย
กิเลสชอบ: คือสิ่งที่ทำไปเพราะความอยากได้ อยากมี อยากเป็น ซึ่งมักสร้างความเดือดร้อนในภายหลัง
ธรรมะชอบ: คือสิ่งที่ถูกต้อง ทำแล้วเกิดปัญญา ความสงบสุข และประโยชน์ทั้งแก่ตนเองและผู้อื่น
การปฏิบัติ: ก่อนทำสิ่งใด ให้หยุดคิดและเช็คใจตนเองก่อนเสมอว่า สิ่งนั้นคือความดีหรือเพียงแค่ความอยาก
คำสอนนี้เน้นให้ใช้ปัญญาพิจารณาเหตุผลมากกว่าใช้ความรู้สึกนำทาง
เป็นคำสอนที่เตือนสติได้เฉียบคมมากท่านพุทธทาสภิกขุต้องการให้เรา "หยุดคิด" ก่อนจะลงมือทำอะไรตามความต้องการของตัวเอง โดยให้แยกแยะระหว่าง:
กิเลสชอบ: คือความยากที่ประกอบด้วยความโลภ ความโกรธ หรือความหลง ทำเพื่อสนองตัณหา มักนำมาซึ่งความวุ่นวายใจในภายหลัง
ธรรมะชอบ: คือความต้องการที่ประกอบด้วยสติปัญญา ความถูกต้อง และความพอดี ทำแล้วเกิดความสงบเย็นและเป็นประโยชน์
สรุปสั้นๆ คือ "อย่าเพิ่งตามใจตัวเอง จนกว่าจะรู้ว่าใจนั้นเป็นใจของกิเลสหรือใจของธรรมะ"
