71. ให้โอกาสและวิธีช่วยตัวเอง นั่นแหละเป็นให้ธรรมทานที่แท้จริง
ข้อความ "ให้โอกาสและวิธีช่วยตัวเอง นั่นแหละเป็นให้ธรรมทานที่แท้จริง" เป็นคำสอนของท่านพุทธทาสภิกขุที่เน้นการพึ่งพาตนเอง (อัตตา หิ อัตตโน นาโถ) โดยมองว่าการสอนวิธีปฏิบัติธรรมเพื่อให้เขารู้จักแก้ปัญหาและพ้นทุกข์ได้ด้วยตัวเอง ยั่งยืนและมีคุณค่ากว่าการให้สิ่งของ ซึ่งถือเป็นสุดยอดของการให้ทาน
สาระสำคัญของคำสอนนี้:
การช่วยตัวเอง: คือการฝึกจิตและใช้ปัญญาพิจารณาธรรม เพื่อแก้ไขปัญหาชีวิตด้วยตนเอง
การให้ธรรมทานที่แท้จริง: คือการชี้แนะแนวทาง วิธีการ และโอกาสในการพัฒนาจิตใจ ไม่ใช่แค่การแจกจ่ายวัตถุสิ่งของ
เป้าหมาย: เพื่อให้ผู้รับสามารถพึ่งพาตนเองได้ ลดการยึดติด และเข้าถึงความสงบเย็นในระดับจิตใจอย่างถาวร
คำสอนนี้สะท้อนถึงการนำหลักธรรมคำสอนของพระพุทธเจ้ามาประยุกต์ใช้ให้เกิดผลจริงในชีวิตประจำวัน ไม่ใช่เพียงการทำบุญตามประเพณี แต่เป็นการสร้าง "ที่พึ่ง" ที่ยั่งยืนให้แก่ตนเองและผู้อื่น
คำสอนของ ท่านพุทธทาสภิกขุ ในข้อนี้เน้นย้ำถึงแก่นแท้ของการ "ให้" ที่ยั่งยืนที่สุดครับ สวนโมกขพลาราม
การให้ธรรมทานในความหมายนี้ ไม่ใช่เพียงการสวดมนต์หรือแจกหนังสือธรรมะ แต่คือการ "ช่วยให้เขาสามารถช่วยตัวเองได้" โดยมีหัวใจสำคัญดังนี้:
สร้างปัญญา ไม่ใช่สร้างการพึ่งพา: การหยิบยื่นสิ่งของหรือเงินทองเป็นการช่วยเพียงชั่วคราว แต่การมอบ "วิธี" หรือ "ธรรมะ" คือการติดตั้งเครื่องมือให้เขาดับทุกข์ได้ด้วยลำพังตนเอง
พึ่งตนเองคือธรรมะสูงสุด: สอดคล้องกับหลัก อัตตา หิ อัตตโน นาโถ (ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน) การฝึกให้คนมีสติและปัญญาจนไม่ต้องคอยร้องขอความช่วยเหลือจากใคร คือการยกเขาระดับขึ้นสู่ทางธรรมที่แท้จริง
การให้อิสรภาพ: เมื่อใครคนหนึ่งรู้วิธีช่วยตัวเองจากความทุกข์หรือความยากลำบาก เขาจะหลุดพ้นจากพันธนาการของการรอคอย และนั่นคือทานที่สูงค่ากว่าวัตถุใดๆ
สรุปสั้นๆ คือ "สอนวิธีหาปลา ดีกว่าเอาปลาไปวางให้ในจาน" นั่นเอง
