80. ทำไมจะต้องห้ามสอนอนัตตา – สุญญตา – กาลามสูตร
คำถามเรื่อง "ทำไมจะต้องห้ามสอนอนัตตา – สุญญตา – กาลามสูตร" เกี่ยวข้องกับประเด็นในอดีตที่มีกลุ่มบุคคลพยายามคัดค้านและยื่นคำร้องให้ "สั่งห้าม" การเผยแผ่คำสอนของ ท่านพุทธทาสภิกขุ โดยเฉพาะในช่วงปี พ.ศ. 2520-2525 ซึ่งประเด็นนี้สามารถสรุปสาเหตุที่มีคนคัดค้านได้ดังนี้:
1. ความเข้าใจคลาดเคลื่อนเรื่อง "อนัตตา" และ "สุญญตา"
ฝ่ายค้านมองว่า: คำสอนเรื่อง "ความว่าง" (สุญญตา) และ "ความไม่มีตัวตน" (อนัตตา) อาจทำให้คนประมาท ไม่เกรงกลัวต่อบาป หรือทำให้คนกลายเป็นมิจฉาทิฐิที่มองว่าทุกอย่างไม่มีจริง
ท่านพุทธทาสสอนว่า: สุญญตาคือ "ใจว่าง" จากกิเลสและความยึดมั่นถือมั่นว่าเป็นตัวตน (ตัวกู-ของกู) ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญที่จะทำให้พ้นทุกข์ ไม่ใช่การว่างเปล่าแบบไม่มีอะไรเลย
2. หลักการของ "กาลามสูตร" ที่สั่นคลอนความเชื่อเดิม
ฝ่ายค้านมองว่า: การสอนไม่ให้เชื่อตำรา หรือไม่ให้เชื่อแม้แต่ครูบาอาจารย์ (ตามหลักกาลามสูตร 10 ข้อ) จะทำให้คนไม่เคารพพระไตรปิฎกหรือธรรมเนียมประเพณี
ท่านพุทธทาสสอนว่า: กาลามสูตรคือ "เสรีภาพทางปัญญา" ที่พระพุทธเจ้าประทานไว้ เพื่อให้คนใช้สติปัญญาไตร่ตรองก่อนจะปลงใจเชื่อสิ่งใด ไม่ใช่งมงายตามกันมา
3. ประเด็นความขัดแย้งทางสังคมและการเมืองในยุคนั้น
ในช่วงที่มีการเคลื่อนไหวทางการเมือง คำสอนของท่านพุทธทาสที่เน้นเรื่อง "ธรรมิกสังคมนิยม" หรือการปฏิรูปวิธีคิด ถูกมองจากฝ่ายอนุรักษนิยมบางกลุ่มว่าอาจเป็นอันตรายต่อความมั่นคงหรือความเชื่อหลักของชาติ จึงมีการพยายามยื่นเรื่องให้กรมการศาสนาตรวจสอบและสั่งห้ามสอนเรื่องเหล่านี้
สรุป: ไม่ได้มีคำสั่งห้ามจากทางราชการหรือคณะสงฆ์อย่างเป็นทางการในท้ายที่สุด เนื่องจากคำสอนเหล่านี้ล้วนมีปรากฏอยู่ในพระไตรปิฎก แต่เป็นเพียงการเคลื่อนไหวของกลุ่มบุคคลที่เห็นต่างในยุคนั้นที่รู้สึกว่าคำสอนของท่านพุทธทาส "ล้ำสมัย" หรือ "ตีความต่างจากเดิม" จนน่ากลัวสำหรับเขา
