85. เลี้ยงหมาเป็นอาจารย์ เพื่อจะได้เป็นคนไม่เป็นหมา
คำคมนี้ของ ท่านพุทธทาสภิกขุ เป็นการสอนใจที่ลึกซึ้งเกี่ยวกับการขัดเกลาตนเอง โดยมีความหมายโดยสรุปดังนี้
"เลี้ยงหมาเป็นอาจารย์": คือการเฝ้าสังเกตพฤติกรรมของสัตว์ (หมา) เช่น ความซื่อสัตย์ ความกินง่ายอยู่ง่าย หรือแม้แต่พฤติกรรมสัญชาตญาณต่ำๆ เพื่อนำมาสะท้อนดูตัวเอง
"เพื่อจะได้เป็นคน": หมายถึงการพัฒนาจิตใจให้สูงขึ้น มีสติ รู้จักยับยั้งชั่งใจ มีคุณธรรมสมกับที่เกิดมาเป็นมนุษย์
"ไม่เป็นหมา": เป็นการเปรียบเปรยถึงการไม่ปล่อยให้จิตใจตกต่ำไปตามสัญชาตญาณดิบ หรือทำตัวไร้ศีลธรรมเหมือนสัตว์ที่ไม่รู้จักผิดชอบชั่วดี
สรุปคือ: ท่านสอนให้เราดู "สัตว์" เพื่อย้อนดู "ตัว" หากเราเห็นข้อเสียของมัน เราก็อย่าทำตาม หากเห็นข้อดี (เช่น ความกตัญญู) เราก็นำมาปรับใช้ เพื่อรักษาความเป็นมนุษย์ให้สมบูรณ์นั่นเอง
