120. ถ้าท่านทำดีเพื่อเด่น ก็จะถูกเขารุมกันเขม่น แม้จากญาติมิตรของตนเอง
ประโยคนี้เป็นคำสอนของท่านพุทธทาสภิกขุที่เตือนใจเรื่อง "การทำดี" โดยเน้นว่าหากทำความดีด้วยความอยากเด่น อยากดัง หรือทำเพื่ออวดตน (ทำดีเพื่อเด่น) มักจะนำมาซึ่งความอิจฉาริษยา (เขม่น) จากคนรอบข้างและญาติมิตร ทำให้เกิดความขัดแย้งมากกว่าผลดีที่แท้จริง
แนวคิดสำคัญ:
ทำดีเพื่อเด่น: ทำความดีโดยมีกิเลสความอยากเด่นเป็นที่ตั้ง
ผลที่ตามมา: จะถูกรุมเขม่นหรืออิจฉา แม้แต่คนใกล้ชิด
ข้อคิด: ให้ทำความดีเพื่อความดี ทำด้วยจิตใจบริสุทธิ์โดยไม่หวังผลหรือชื่อเสียง
สรุปคือ เป็นการสอนให้ลด "ตัวกู-ของกู" และทำหน้าที่หรือความดีอย่างเรียบง่าย ไม่โอ้อวดตนเอง
ข้อความนี้คือคติธรรมลำดับที่ 120 จากชุด "หลักธรรมนำชีวิต" ของ ท่านพุทธทาสภิกขุ ซึ่งสอนให้มนุษย์ละความยึดมั่นในตัวตนและการแสวงหาชื่อเสียง
ใจความสำคัญของธรรมะข้อนี้คือ:
การทำความดีที่แท้จริง: ควรทำด้วยจิตว่าง ไม่หวังลาภ ยศ หรือคำสรรเสริญ
โทษของการทำดีเพื่อเด่น: เมื่อทำดีโดยมีเป้าหมายเพื่ออวดอ้างหรือยกตนข่มท่าน (มานะ) มักจะสร้างความหมั่นไส้หรือความขัดแย้งให้กับคนรอบข้าง
ผลกระทบ: แม้แต่คนใกล้ชิดอย่างญาติมิตรก็อาจเกิดความรู้สึก "เขม่น" หรือไม่พอใจ เพราะเล็งเห็นถึงความไม่บริสุทธิ์ใจในการกระทำนั้น
คติธรรมนี้สอดคล้องกับหลักการ "ทำดีแต่อย่าเด่นจะเป็นภัย" เพื่อเตือนสติให้เราตรวจสอบเจตนาของตนเองก่อนลงมือทำความดีอยู่เสมอ
