66. โลกต้องมีศาสนาครบทุกชนิด มีศาสนาเดียวไม่ได้, แต่ต้องทำความเข้าใจกันได้
แนวคิดของท่านพุทธทาสภิกขุที่ว่า "โลกต้องมีศาสนาครบทุกชนิด มีศาสนาเดียวไม่ได้ แต่ต้องทำความเข้าใจกันได้" มุ่งเน้นการอยู่ร่วมกันท่ามกลางความหลากหลาย โดยมองว่าความแตกต่างของศาสนาคือความจำเป็นทางธรรมชาติที่สอดคล้องกับจริตมนุษย์ แต่หัวใจสำคัญคือการ "เข้าใจกัน" และนำ "เนื้อแท้" คือการลดตัวตนมาปฏิบัติร่วมกันเพื่อสันติภาพ
ปฏิบัติและแนวคิดตามหลักของพุทธทาสภิกขุ:
ความแตกต่างคือธรรมชาติ: มนุษย์มีจิตใจและความเข้าใจแตกต่างกัน การมีศาสนาที่หลากหลาย (เช่น พุทธ, คริสต์, อิสลาม, ฮินดู) ช่วยตอบโจทย์ความแตกต่างนั้น
ทำความเข้าใจกัน (Religious Understanding): แทนที่จะพยายามบังคับให้ทุกคนนับถือศาสนาเดียว ควรหันมาทำความเข้าใจแนวคิดพื้นฐานของกันและกัน เพื่อสร้างความสามัคคี
เนื้อแท้ของศาสนา: ทุกศาสนาแท้จริงแล้วสอนให้มนุษย์ "ไม่มีตัวตน" หรือลดความเห็นแก่ตัว ลดความรู้สึกได้-เสีย แพ้-ชนะ ซึ่งเป็นแนวทางเดียวกันในการสร้างสันติภาพ
ความร่วมมือ: ทุกศาสนาสามารถทำงานร่วมกันได้ในการแก้ไขปัญหาสังคม (เช่น การลดความทุกข์ยาก, กิเลส) มากกว่าการเน้นรูปแบบพิธีกรรมที่ต่างกัน
โดยสรุป: ท่านพุทธทาสเน้นย้ำว่าโลกไม่ต้องมีศาสนาเดียว แต่ควรพัฒนาความเข้าใจ เพื่อให้แต่ละศาสนาทำหน้าที่ของตนเองในการลดตัวตนและสร้างความสงบสุขร่วมกัน
