55. กามารมณ์เป็นค่าจ้างเพื่อการสืบพันธุ์ อย่าไปสนใจใยดีหรือถึงกับบูชากันนักเลย
ข้อความข้างต้นเป็นธรรมคำสอนของ ท่านพุทธทาสภิกขุ ที่เปรียบกามารมณ์ว่าเป็นเพียงสิ่งล่อใจหรือ "ค่าจ้าง" จากธรรมชาติเพื่อให้สิ่งมีชีวิตสืบพันธุ์ต่อไป ไม่ใช่สิ่งที่ควรหลงใหล ยึดติด หรือบูชาจนเกินงาม เพราะเป็นเพียงความสุขชั่วคราวที่ทำให้จิตใจติดกับดักในวงจรของการเวียนว่ายตายเกิด
กามารมณ์เป็นค่าจ้าง: ธรรมชาติสร้างความรู้สึกทางเพศมาเป็นเหยื่อล่อ ให้สิ่งมีชีวิตต้องการสืบพันธุ์
อย่าบูชา: ไม่ควรให้ความสำคัญจนถึงขั้นบูชา หรือเป็นทาสของอารมณ์ เพราะเป็นเรื่องชั่ววูบ
เป้าหมาย: สอนให้มองตามความเป็นจริงเพื่อลดความยึดติดและปล่อยวาง
สรุปคือ การมองกามารมณ์เป็นเพียง "ค่าจ้างทางธรรมชาติ" ช่วยให้มนุษย์เห็นความเป็น "ไตรลักษณ์" (อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา) และไม่ตกเป็นทาสของกิเลสจนเกินไปนั่นเอง
