ทิฏฐธัมมิกัตถะ 4
ทิฏฐธัมมิกัตถประโยชน์ คือ ประโยชน์ในปัจจุบัน ๔ อย่าง
๑.อุฏฐานสัมปทา ถึงพร้อมด้วยความหมั่นในการ ประกอบกิจ เครื่องเลี้ยงชีวิตก็ดี ในการศึกษาเล่าเรียนก็ดี ในการทำธุระหน้าที่ของตนก็ดี.
๒.อารักขสัมปทา ถึงพร้อมด้วยการรักษา คือ รักษาทรัพย์ที่แสวงหาได้ด้วยความหมั่นไม่ให้เป็นอันตรายก็ดี รักษาการ งานของตน ไม่ให้เสื่อมเสียไปก็ดี.
๓.กัลยาณมิตตตา ความมีเพื่อนเป็นคนดีไม่คบคนชั่ว.
๔.สมชีวิตา ความเลี้ยงชีวิต ตามสมควรแก่กำลังทรัพย์ที่หาได้ไม่ให้ฝืดเคืองนัก ไม่ให้ฟูมฟายนัก.
ทิฏฐธัมมิกัตถะแปลว่าอะไร มีกี่ข้อ อะไรบ้าง ?
แปลว่า ประโยชน์ในปัจจุบัน มี ๔ ข้อ คือ
๑. อุฏฐานสัมปทา
๒. อารักขสัมปทา
๓. กัลยาณมิตตตา
๔. สมชีวิตา
ข้อไหนสำคัญที่สุด เพราะเหตุไร ?
ข้อ ๓ กัลยาณมิตตา ความมีเพื่อนเป็นคนดี ไม่คบคนชั่ว
เพราะมิตรแท้ย่อมจะเป็นกำลังสำคัญที่สุดในการช่วยแสวงหาทรัพย์ให้เกิดมีมากยิ่ง ๆ ขึ้นในการรักษาทรัพย์และช่วยให้เป็นผู้รู้จักใช้จ่ายทรัพย์พอสมควร
ทิฏฐธัมมิกัตถประโยชน์ เหตุไรจึงเรียกว่า ประโยชน์ในปัจจุบัน ?
เพราะว่าเมื่อบุคคลมีความปรารถนาอยากได้บรรลุผล คือ ลาภ ยศ สุข สรรเสริญ ไมตรี ต้องบำเพ็ญคุณธรรมทั้ง ๔ ประการให้บริบูรณ์จึงจะบรรลุประโยชน์ สมความปรารถนา จึงเป็นเหตุเรียกว่า ประโยชน์ในปัจจุบัน (ทิฏฐธัมมิกัตถประโยชน์).
คุณสมบัติเช่นไรเป็นกิจที่ควรทำ เช่นไรเป็นกิจที่ไม่ควรทำของผู้จะตั้งตัวในปัจจุบัน ?
คุณสมบัติเป็นกิจที่ควรกระทำของผู้ที่จะตั้งตัวในปัจจุบัน คือ
๑. อุฏฐานสัมปทา ถึงพร้อมด้วยความหมั่น
๒. อารักขสัมปทา ถึงพร้อมด้วยการรักษา
๓. กัลยาณมิตตตา การมีเพื่อนเป็นคนดี
๔. สมชีวิตา เลี้ยงชีวิตโดยชอบแต่พอควร
คุณสมบัติเป็นกิจที่ไม่ควรทำของผู้จะตั้งตัวในปัจจุบัน คือ
๑. ความเป็นนักเลงหญิง
๒. ความเป็นนักเลงสุรา
๓. ความเป็นนักเลงการพนัน
๔. การคบคนชั่วเป็นมิตร .
คนที่ตั้งตัวไม่ได้ ในทางฆราวาสโดยมาก เป็นเพราะขาดธรรม คือ อะไร ?
เป็นเพราะไม่ปฏิบัติธรรมอันเป็นเหตุแห่งความเจริญ เช่น ทิฏฐธัมมิกัตถประโยชน์ เป็นต้น
อีกประการหนึ่ง เป็นเพราะไม่ละอบายมุข ๔ อบายมุข ๖ อันเป็นเหตุ แห่งความฉิบหาย เป็นต้น
ประโยชน์ทั้ง ๒ อย่างนั้นได้แก่อะไร ?
-ประโยชน์ในโลกนี้ (ในปัจจุบัน) ได้แก่ ลาภ ยศ สุข สรรเสริญ และไมตรี
-ประโยชน์ในโลกหน้า ได้แก่ สุคติในเบื้องหน้า
สัมปทา ๔ อย่าง เหตุไรจึงชื่อว่า ทิฏฐธัมมิกัตถประโยชน์ ?
เพราะเป็นปฏิปทาเครื่องให้บรรลุประโยชน์ที่เป็นไปในปัจจุบันอันตนเห็นแล้ว หมายถึงประโยชน์ในภพนี้ จึงชื่อว่า ทิฏฐธัมมิกัตถประโยชน์
อุฏฐานสัมปทา หมายถึงอะไร ?
หมายถึง การถึงพร้อมด้วยความหมั่นในการประกอบกิจเครื่องเลี้ยงชีวิตก็ดี ในการศึกษาเล่าเรียนก็ดี ในการทำธุระหน้าที่ของตนก็ดี
อุฏฐานสัมปทา เป็นประโยชน์ในภพปัจจุบันอย่างไร ?
เป็นประโยชน์ในปัจจุบัน คือ ความหมั่นเมื่อเข้าหนุนในกิจการใด ๆ ย่อมเสริมกิจการนั้น ๆ การรู้จักใช้ความหมั่นในทางที่ชอบ จึงสำเร็จเป็นคุณเป็นปฏิปทาให้บรรลุประโยชน์ในปัจจุบัน
อารักขสัมปทา หมายถึงอะไร ?
หมายถึง การถึงพร้อมด้วยการรักษา คือรักษาทรัพย์ที่แสวงหามาได้แล้วด้วยความหมั่นไม่ให้เป็นอันตราย คือ ไม่ให้เสียหายไปด้วยเหตุอันไม่ควร เช่นเที่ยวผู้หญิง ดื่มสุรา เล่นการพนัน เป็นต้น ตลอดถึงรักษาการงานของตนไม่ให้เสื่อมเสีย.
อารักขสัมปทา เป็นประโยชน์ในภพปัจจุบันอย่างไร ?
เป็นประโยชน์ในภพปัจจุบัน คือ แม้ถึงพร้อมด้วยความหมั่น ถ้าขาดการระวังรักษาในทรัพย์ หรือ ในหน้าที่ก็อาจกลับล่มจมและเสื่อมเสียได้ การระวังรักษาจึงเป็นกิจที่ควรทำ การถึงพร้อมด้วยการรักษาจึงเป็นปฏิปทาเครื่องให้บรรลุประโยชน์
อารักขสัมปทา กับ ความตระหนี่นั้นต่างกันอย่างไร ?
ต่างกัน คืออารักขสัมปทา หมายถึง การเสียดายในสิ่งที่ควรเสียดาย เช่น สิ่งที่ไม่ควรจะให้เสียก็ไม่ให้เสีย คือ ใช้จ่ายในสิ่งที่มีประโยชน์ตนประโยชน์ท่าน
ความตระหนี่ หมายถึง เสียดายทรัพย์ไม่จับจ่ายใช้สอย หวงแหนไว้ไม่ให้ผู้อื่นแตะต้อง
กัลยาณมิตตตา แปลว่าอะไร หมายความว่าอย่างไร ?
แปลว่า ความมีเพื่อนเป็นคนดีหมายความว่า คบหาสมาคมกับคนดี คือ คบมิตรที่มีคุณธรรมอันงาม ตามลักษณะมิตรแท้ ๔ จำพวก
กัลยาณมิตร ในทิฏฐธัมมิกัตถประโยชน์ คือ คนเช่นไร ?
คือ คนผู้ชักนำให้เป็นผู้รู้จักหาทรัพย์ได้โดยทางที่ชอบ และให้เป็นผู้รู้จักใช้จ่ายทรัพย์แต่พอสมควร.
การมีเพื่อนเป็นคนดี ไม่คบคนชั่ว หมายความว่าอย่างไร ?
หมายความว่า คบหาสมาคมกับคนดี คือ คบมิตรที่มีคุณธรรมอันงาม ตามลักษณะมิตรแท้ ๔ จำพวก ไม่คบกับกับคนไม่ดีซึ่งมีลักษณะตรงกันข้าม
การมีเพื่อนเป็นคนดีและการคบคนชั่วมีอุปมาต่างกันอย่างไร ?
มีอุปมาต่างกันดังนี้
การมีเพื่อนเป็นคนดี อุปมาเหมือนใบไม้ที่ห่อกฤษณาหรือของหอมก็ทำให้หอมไปด้วย
ส่วนการคบคนชั่ว ก็เหมือนกับใบไม้ห่อปลาเน่า ใบไม้ก็เหม็นไปตาม
การคบมีเพื่อนนั้น จำเป็นอย่างไร ผู้หวังประโยชน์ในปัจจุบันควรปฏิบัติอย่างไร ?
มีความจำเป็นเพราะ การคบหรือเสพคุ้นอยู่ด้วยกัน ย่อมอาจผันอัธยาศัยให้คล้อยตามได้ เมื่อคบคนดีประโยชน์ก็ออกมาดี ไปไหนมาไหนด้วยก็ได้ชื่อว่ามีเพื่อนเป็นคนดี ตรงกันข้ามหากคบคนชั่วเป็นมิตรถึงไม่ได้เป็นคนชั่วตามก็ได้ชื่อว่ามีคนชั่วเป็นมิตร
ผู้ที่หวังประโยชน์ในปัจจุบันจำเป็นต้องอาศัยกัลยาณมิตร คือ การมีเพื่อนเป็นคนดี ไม่คบคนชั่ว
เพราะเหตุไร จึงต้องคบ กัลยาณมิตร ?
เพรากัลยาณมิตร มิตรแท้ ย่อมจะเป็นกำลังสำคัญที่สุดในการช่วยแสวงหาทรัพย์ ให้เกิดมีมากยิ่ง ๆ ขึ้นในการป้องกันรักษาทรัพย์ และช่วยให้เป็นผู้รู้จักใช้จ่ายทรัพย์พอสมควร
สมชีวิตาแปลว่าอะไร หมายความว่าอย่างไร ?
แปลว่า ความเลี้ยงชีวิตตามสมควร
หมายความว่า รู้จักใช้จ่ายทรัพย์เลี้ยงชีพให้พอดี ไม่จ่ายน้อยเกินไปถึงกับอดอยาก ไม่สุรุ่ยสุร่ายจ่ายมากเกินไป รู้จักประมาณ ฐานะของตนว่ารายรับเท่าไร รายจ่ายเท่าไร และควรจ่ายเท่าไร จึงจะดี
สมชีวิตา ความเลี้ยงชีวิตโดยชอบ หมายถึงอย่างไร ?
หมายถึงการเลี้ยงชีพตามสมควรแก่ทรัพย์ที่หาได้ ไม่ให้ฝืดเคืองนัก ไม่ให้ฟูมฟายนัก ควรใช้แต่พอเหมาะพอดีของทรัพย์ที่หาได้
ทิฏฐธัมมิกัตถทั้ง ๔ เมื่อบุคคลบำเพ็ญพยายามแล้วจักบรรลุผลอย่างไร ?
เมื่อบุคคลบำเพ็ญพยายามดำเนินตาม ย่อมจักบรรลุผลทรัพย์ ยศ และ ไมตรี โดยลำดับ .
เพราะเหตุไร จึงเรียกว่าประโยชน์ในปัจจุบัน ?
เพราะธรรม ๔ ประการ มีอุฏฐานสัมปทา เป็นต้น เป็นคุณธรรมที่ทำบุคคลให้ได้บรรลุผล คือ ลาภ ยศ สุข สรรเสริญ ไมตรี ซึ่งเป็นประโยชน์ในปัจจุบัน.
บุคคลปรารถนาประโยชน์ในปัจจุบัน พึงประพฤติเช่นไร ?
พึงบำเพ็ญคุณธรรม ๔ ประการ คือ
๑. อุฏฐานสัมปทา ถึงพร้อมด้วยความหมั่น
๒.อารักขสัมปทา ถึงพร้อมด้วยการรักษา
๓.กัลยาณมิตตตา การมีเพื่อนเป็นคนดี
๔.สมชีวิตา เลี้ยงชีวิตโดยชอบแต่พอควร
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น