54. ยิ่งจุดธูปเทียน ก็ยิ่งเป็นไสยศาสตร์, อย่างดีก็เป็นพุทธศาสตร์สำหรับเด็กอมมือ

 54. ยิ่งจุดธูปเทียน ก็ยิ่งเป็นไสยศาสตร์, อย่างดีก็เป็นพุทธศาสตร์สำหรับเด็กอมมือ

คำกล่าวนี้ของ ท่านพุทธทาสภิกขุ สะท้อนถึงการมุ่งเน้นที่ "แก่น" ของพระพุทธศาสนามากกว่า "พิธีกรรม" โดยมีประเด็นสำคัญดังนี้

เน้นปัญญามากกว่าความเชื่อ: ท่านมองว่าการติดอยู่แค่การกราบไหว้ บูชาด้วยธูปเทียน เพื่อขอพรหรือหวังผลดลบันดาล เป็นเพียงเปลือกนอกที่ใกล้เคียงกับ ไสยศาสตร์ ซึ่งไม่ใช่จุดประสงค์หลักของศาสนา 

พุทธศาสตร์สำหรับเด็กอมมือ: ท่านใช้คำเปรียบเปรยนี้สื่อถึง "ขั้นเริ่มต้น" หรือระดับอนุบาลของการปฏิบัติ หากใครยังหยุดอยู่แค่การทำพิธีกรรมโดยไม่ฝึกจิตหรือใช้ปัญญา ก็ถือว่ายังไม่เข้าถึงธรรมะที่แท้จริง

เป้าหมายคือการดับทุกข์: ท่านพุทธทาสสอนเสมอว่า พุทธศาสนาที่แท้จริงคือการเข้าใจเรื่อง อิทัปปัจจยตา และการดับกิเลส ไม่ใช่การอ้อนวอนสิ่งศักดิ์สิทธิ์

สรุปคือ ท่านไม่ได้ห้ามทำ แต่เตือนว่าอย่า "ติด" อยู่แค่นั้นจนลืมปฏิบัติเพื่อขัดเกลาจิตใจ