86. พอใจจนไหว้ตัวเองได้ คือสวรรค์แท้จริงที่นี่เดี๋ยวนี้
คำสอนของพุทธทาสภิกขุที่ว่า "พอใจจนไหว้ตัวเองได้ คือสวรรค์แท้จริงที่นี่เดี๋ยวนี้" หมายถึง ความสุขสูงสุดเกิดจากการทำความดี มีศีลธรรม และมีความบริสุทธิ์ใจ จนสามารถเคารพตัวเองได้อย่างสนิทใจ ไม่ละอายใจต่อการกระทำของตน เป็นความสุขสงบเย็นในปัจจุบัน โดยไม่ต้องรอความสุขหลังจากตายไป
ความหมายสำคัญ:
กราบไหว้ตัวเองได้: คือการตรวจสอบตนเองแล้วพบว่า ได้ทำหน้าที่อย่างดีที่สุด ซื่อสัตย์ และไม่สร้างความเดือดร้อนให้ใคร
สวรรค์ที่นี่เดี๋ยวนี้: ความสุขจากการปล่อยวาง, ความเมตตาตัวเอง, และการมีจิตใจที่สงบ ไม่ตกเป็นทาสของอารมณ์
แนวคิด: การทำดีด้วยความพอใจ ไม่ใช่ทำเพื่อหวังผลตอบแทน
การยึดถือคำสอนนี้ ช่วยให้เรามีกำลังใจในการพัฒนาตัวเองและดำเนินชีวิตด้วยความมั่นใจและบริสุทธิ์ใจ
การพอใจจนไหว้ตัวเองได้" เป็นวาทะธรรมของ ท่านพุทธทาสภิกขุ ที่สื่อถึงสภาวะ "สวรรค์ในอก" โดยมีใจความสำคัญดังนี้
ความหมาย: คือการสำรวจตัวเองแล้วพบว่า เราได้ทำหน้าที่อย่างถูกต้อง มีความซื่อสัตย์ และมีคุณธรรมจนเกิดความเคารพเลื่อมใสในความดีของตัวเอง
สวรรค์ที่นี่เดี๋ยวนี้: ท่านเน้นว่าไม่ต้องรอไปชาติหน้า หากปัจจุบันเรามีความบริสุทธิ์ใจจนยกมือไหว้ตัวเองได้ นั่นคือความสุขที่เป็นสวรรค์อย่างแท้จริงและทันที
หัวใจสำคัญ: คือการ "ปฏิบัติธรรมคือการปฏิบัติหน้าที่" เมื่อทำหน้าที่ทุกลมหายใจอย่างถูกต้อง ความภาคภูมิใจจะเกิดขึ้นเองโดยไม่ต้องพึ่งพาสิ่งภายนอก
สั้นๆ คือ "ความภูมิใจในความดีของตน" คือรางวัลที่สูงสุดของชีวิต
การปฏิบัติเพื่อให้ "ไหว้ตัวเองได้" ตามแนวทางท่านพุทธทาสภิกขุ คือการดำเนินชีวิตด้วยความถูกต้อง พอใจในกรรมดีของตนเองจนเกิดความเคารพตัวเอง โดยหลักสำคัญคือการมีสติควบคุมผัสสะไม่ให้เกิดกิเลสแผดเผา ทำหน้าที่ให้ถูกต้องในทุกขณะจิต ทุกอิริยาบถ ทั้งกาย วาจา ใจ เพื่อให้จิตผ่องใสและสามารถยกมือไหว้ตัวเองได้
วิธีการปฏิบัติในชีวิตประจำวันเพื่อ "ไหว้ตัวเองได้"
มีสติควบคุมผัสสะ: ฝึกรู้เท่าทันอารมณ์เมื่อตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ กระทบกับสิ่งต่างๆ ไม่ให้ความยินดีหรือยินร้าย (กิเลส) เข้ามาครอบงำจนเกิดทุกข์
ทำหน้าที่ให้ถูกต้อง (ถูกต้องคือดับทุกข์ได้): มุ่งเน้นการทำความดี ทำงาน หรือหน้าที่ของตนให้สมบูรณ์ โดยไม่เบียดเบียนตนเองและผู้อื่น
ตรวจสอบตนเอง (สอบอารมณ์): ก่อนนอนหรือเมื่อมีเวลา ให้ทบทวนการกระทำตั้งแต่เช้าว่าถูกต้องและพอใจหรือไม่ หากตรวจสอบแล้วถูกต้องตามหลักศีลธรรม ก็จะเกิดความเคารพตนเอง
รักษาศีลและมีเมตตา: การดำรงตนอยู่ในศีลธรรม ทำทานช่วยเหลือผู้อื่น และฝึกขัดเกลาจิตใจ จะช่วยให้เกิดความภาคภูมิใจในตนเอง
สรุปสวรรค์ที่แท้จริง: ความรู้สึกที่นับถือตัวเองได้จากการกระทำที่ถูกต้องนั้น คือสวรรค์ที่แท้จริงและเกิดขึ้นได้เดี๋ยวนั้น ไม่ต้องรอหลังความตาย
การปฏิบัติตามนี้จะทำให้เราอยู่ด้วยความสบายใจ ไม่มีความรู้สึกเกลียดตัวเองหรือละอายใจต่อการกระทำของตนเอง
การที่คนเราจะไปถึงจุดที่ "ยกมือไหว้ตัวเองได้" ตามหลักคำสอนของ ท่านพุทธทาสภิกขุ นั้น ไม่ใช่เรื่องของพิธีกรรม แต่เป็นเรื่องของ "ความภาคภูมิใจในหน้าที่" และการมีชีวิตที่สะอาดหมดจดในทุกขณะจิต
หัวใจสำคัญของการปฏิบัติในชีวิตประจำวันมีดังนี้
1. มองว่า "หน้าที่คือธรรมะ"
ท่านพุทธทาสเน้นย้ำว่า การปฏิบัติธรรมที่แท้จริงคือการ ปฏิบัติหน้าที่
ไม่ว่าจะเป็นการกวาดบ้าน ล้างจาน หรือทำงานออฟฟิศ หากเราทำด้วยความตั้งใจ ถูกต้อง และสมบูรณ์ตามหน้าที่ เมื่อนั้นเรากำลังปฏิบัติธรรมอยู่
เมื่อเราระลึกถึงสิ่งที่ทำลงไปแล้วรู้สึกว่า "เราทำดีที่สุดแล้ว" ความรู้สึกพอใจนั้นจะทำให้เรา เคารพตัวเอง และยกมือไหว้ตัวเองได้
2. สร้าง "สวรรค์ที่นี่และเดี๋ยวนี้"
ท่านเปรียบเปรยว่า สวรรค์ไม่ใช่สถานที่หลังความตาย แต่คือ ความพอใจในความถูกต้องของตนเอง
ทุกครั้งที่ระลึกถึงการกระทำของตนแล้วไม่มีความรู้สึกผิดมาแผดเผาใจ (ไม่จุดไฟเผาตัวเอง) นั่นคือสวรรค์ในทุกอิริยาบถ
การทำความดีเพื่อให้คนอื่นชมนั้นไหว้ตัวเองไม่ได้ แต่การทำความดีเพราะมันคือสิ่งที่ถูกต้อง แม้ไม่มีใครเห็น แต่ "เรารู้" นั่นแหละคือจุดที่ไหว้ตัวเองได้
3. ฝึก "ควบคุมผัสสะ" เพื่อใจที่ว่าง
การจะรักษาความดีให้ต่อเนื่อง ต้องฝึกใจไม่ให้กิเลสครอบงำ:
ควบคุมผัสสะ: ฝึกสติเมื่อตาเห็นรูป หูฟังเสียง ไม่ให้ความโกรธหรือความโลภเข้ามาปรุงแต่งจนทำเรื่องผิดพลาด
ลดตัวกู-ของกู: พยายามลดความเห็นแก่ตัวลงเรื่อยๆ เมื่อเรามีความเมตตาและไม่เบียดเบียนใคร ใจจะสงบและเกิดความเคารพในตัวเองอย่างแท้จริง
สรุปสั้นๆ: ลองถามตัวเองก่อนนอนทุกวันว่า "วันนี้มีสิ่งใดที่เราทำลงไปแล้วรู้สึกขยะแขยงตัวเองไหม?" หากไม่มี และเห็นว่าเราทำหน้าที่ได้ถูกต้องสมบูรณ์แล้ว วันนั้นคุณก็นอนหลับได้อย่างเป็นสุขในฐานะคนที่ "ไหว้ตัวเองได้"
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น